Tokom prošle godine, ukrajinski i strani novinari i novinarke koji su izvještavali o ratu Rusije u Ukrajini, nastavili su biti meta napada ruske vojske tokom svog rada, navedeno je u izvještaju Reportera bez granica (RSF).
Od 24. februara 2022. godine, RSF je dokumentovao više od 175 slučajeva novinara koji su postali žrtve zloupotreba nakon potpune ruske invazije na Ukrajinu. Informacije o zloupotrebama su prikupili od svojih partnera u Ukrajini, posebno Instituta za masovne informacije (IMI).
Pauline Maufrais, regionalna službenica RSF-a za Ukrajinu, kazala je da su strani i ukrajinski reporteri, koji neumorno izvještavaju o vijestima u Ukrajini od 2022. godine, uprkos izuzetno opasnom okruženju, pokazali izuzetnu hrabrost. Takođe, dodala je da 175 zabilježenih zloupotreba predstavljaju ratne zločine koje je počinila ruska vojska u posljednje četiri godine.
„Njihova zaštita je ključna kako bi mogli nastaviti informisati javnost“, kazala je Maufrais.
U pregledu posljednje četiri godine od početka rata u Ukrajini, RSF je zabiježio imena 16 novinara koje su ubile ruske snage.
Tri novinara su ubijena 2025. godine, a ciljani su ruskim FPV dronovima (mali uređaji opremljeni eksplozivom i kamerom koji prenose slike uživo operateru). S njihovim ubistvima se ukupan broj reportera ubijenih dok su obavljali svoj posao od 2022. godine povećao na 16, uključujući 15 koji su ubijeni na ukrajinskom tlu, te Viktoriju Roščinu, koja je ubijena dok je bila proizvoljno pritvorena u Rusiji. Francuski fotoreporter Antoni Lallican ubijen je 3. oktobra 2025. ruskim dronom u selu Komišuvahi. Dvadeset dana kasnije, ukrajinski novinari Aljona Hramova i Jevhen Karmazin, koji su radili za državnu televizijsku stanicu Freedom, poginuli su u napadu ruskog drona u gradu Kramatorsk.
Kremlj zatvorio 26 ukrajinskih novinara
RSF je dokumentovao 53 ukrajinska i strana novinara koji su povrijeđeni tokom izvještavanja. Dodaje se da je u 2025. porast broja ruskih napada FPV dronovima duž linije fronta postao glavna prijetnja za mnoge novinare. Ciljani su i u područjima blizu borbi i u gradovima daleko od fronta, ponekad čak i u hotelima.
Kremlj je zatvorio 26 ukrajinskih novinara koji se trenutno nalaze u zatvorima. Kako se dodaje, novinari su zatvoreni u Rusiji i na okupiranim ukrajinskim teritorijama, a izloženi su fizičkom i psihičkom zlostavljanju.
Tri ukrajinska novinara Vladislav Jesipenko, Dmitro Hiljuk i Mark Kaljuš, pušteni su iz ruskih zatvora u 2025.
U izvještaju RSF je navedeno i da pritvor u Rusiji novinare može koštati života. S tim u vezi se dodaje da Kremlj još nije otkrio okolnosti smrti ukrajinske novinarke Viktorije Roščine koja je umrla u septembru 2024. godine, nakon više od trinaest mjeseci pritvora i mučenja, što je otkriveno u zajedničkoj istrazi koju su objavili RSF i ukrajinski mediji Slidstvo, Suspilne i Graty.
RSF je od 24. februara 2022. dokumentovao i da su ruske oružane snage izvele 25 napada na radiodifuzne tornjeve, i to putem bombardovanja ili okupacije, sa ciljem ometanja prenosa pouzdanih informacija iz lokalnih, nezavisnih izvora. U 2025. je takođe zabilježio dva nova napada na televizijske tornjeve u Dnjepru i Černihivu.
333 medijske kuće prisiljene na zatvaranje
Prema podacima IMI-ja, 333 ukrajinske medijske kuće, oslabljene kolapsom tržišta oglašavanja i obustavom finansiranja od Američke agencije za međunarodni razvoj (USAID), prestale su s radom od 24. februara 2022.
RSF navodi da je prošle godine, u partnerstvu s osam ukrajinskih organizacija, najavio pokretanje Međunarodnog fonda za rekonstrukciju ukrajinskih medija (IFRUM) sa ciljem pružanja ekonomske podrške potrebne za obnovu medijskog pejzaža zemlje.
Organizacija je podsjetila da je od 2022. podnijela deset prijava Međunarodnom krivičnom sudu i Uredu državnog tužioca Ukrajine, te dvije prijave u Francuskoj protiv Rusije za ratne zločine počinjene protiv novinara i medijskih kuća u Ukrajini.
Dodala je i da je više od 2.100 novinara i 230 medijskih kuća primilo pomoć od njih od 24. februara 2022. godine, u partnerstvu s lokalnim organizacijama kao što su IMI i Lviv Media Forum, a posebno uz finansijsku podršku Evropske unije. RSF dodaje da je obezbijedio zaštitnu opremu, obuku, psihološku podršku i grantove za hitnu pomoć, kao i da će nastaviti podržavati ukrajinsko novinarstvo u 2026. godini.
Izvor: RSF / Mediacentar Sarajevo
Fotografija: RSF
