SafeJournalists mreža najoštrije osuđuje niz prijetnji, uznemiravanja i napada na novinare i novinarke koji su se dogodili prethodnih dana u Srbiji, a posebno tokom građanskih protesta održanih 16. i 17. februara u Novom Sadu i Beogradu. Umjesto da obezbijedi uslove za bezbjedan rad medijskih radnika i zaštiti građane, policija je ponovo izostala sa blagovremenom i efikasnom reakcijom na napade, dok su u Beogradu pojedini pripadnici policije novinare gurali,vrijeđali i napadali, uz upotrebu najvulgarnijih psovki.
Ovi događaji predstavljaju ozbiljno ugrožavanje slobode medija i dodatno produbljuju atmosferu nekažnjivosti koja podstiče nove napade. SafeJournalists mreža poziva domaće institucije da hitno postupe u skladu sa zakonom, a međunarodne institucije, prije svega Evropsku uniju, da iskoriste sva raspoloživa ovlašćenja i mehanizme kako bi zaštitile demokratiju, slobodu medija i slobodu izražavanja u Srbiji.
Tokom jučerašnjeg dana u Beogradu, više novinara je fizički ometano i spriječavano u u izvještavanju sa dva organizovana protesta studenata i građana ispred parka Ušće i Prvog osnovnog suda u Novom Beogradu.
Fotoreporter Gavrilo Andrić dva puta je bio ometan od strane policije dok je pokušavao da zabilježi dešavanja tokom protesta. Pripadnici policije su ga najpre gurali bez ikakvog objašnjenja dok je snimao i fotografisao događaje kod parka ispred nekadašnjeg hotela Jugoslavija, gdje je planirana izgradnja akvarijuma kojoj se građani protive. Andrić je u tom trenutku imao jasno istaknutu press legitimaciju.
Tokom večeri, dok je Andrić snimao postupanje policije prilikom hapšenja demonstranata, jedan pripadnik Žandarmerije je fizički nasrnuo na njega. Kada se fotoreporter predstavio kao novinar, policajac se udaljio, a nakon što mu je Andrić zatražio legitimaciju, policajac ga je opsovao. Naglašavamo da se na snimcima sa protesta čuje da su policijski službenici tokom intervencije i privođenja građana izgovarali najvulgarnije psovke.
Novinarka portala Mašina spriječavana je i ometana prilikom snimanja od strane sluzbenika policije. Student fotoreporter Luka Pešić je u večernjim časovima dva puta juren od strane pripadnika policije, a novinarka You Tube kanala Srbin Info Nada Gladović i novinar Darko Simić zadrzani su okruzeni u obruču pripadnika policijske brigade dok su pokušavali da snime oduzimanje motocikala građanima nakon završetka protesta.
Dan ranije, na protestu u Novom Sadu, novinar Žarko Bogosavljević napadnut je ispred Srpskog narodnog pozorišta, gdje se obilježavalo 200 godina postojanja Matice srpske. Na snimku koji se širi društvenim mrežama čuje se kako se Bogosavljević više puta predstavlja kao novinar i naglašava da je na terenu kako bi obavljao svoj posao, ali to nije spriječilo napadača, koji je bio među pristalicama vladajuće Srpske napredne stranke, da nasrne na njega.
U istoj grupi u kojoj je bio Bogosavljević nalazilo se još nekoliko novinarki i novinara iz Rojtersa, Odjeka i Storytellera, koji su takođe bili gurani i izloženi agresiji, ali je Bogosavljević jedini zadobio nekoliko udaraca. Posebno zabrinjava činjenica da se napad dogodio u prisustvu policije, uz izostanak blagovremene i efikasne reakcije. Takođe, tom prilikom ometana je i ekipa televizije N1.
Novinar Revolt magazina i aktivista Lazar Dinić izjavio je za medije da je nakon protesta u Novom Sadu dobio niz pretećih poruka i komentara u kojima mu nepoznata lica prijete da će ga „naći“ i da će mu „iščupati srce i naseckati na komade“. Ovakve poruke predstavljaju direktne pretnje po život i moraju biti hitno procesuirane.
Pored toga, novinarki Dejani Cvetković, koja je izvještavala sa protesta u Surdulici 14. februara, upućene su seksističke uvrede, javno je prozivana, upozoravana da pojedinci poseduju njen broj telefona, a njen profil je dijeljen u spornoj Viber grupi u kojoj se pozivalo na linč. Seksističko targetiranje, dijeljenje ličnih podataka i pozivi na nasilje predstavljaju ozbiljan oblik pritiska i ugrožavanja bezbjednosti, naročito kada uključuju elemente digitalnog nasilja i doxinga.
SafeJournalists mreža zahtijeva od Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije (MUP) da hitno sprovede unutrašnju kontrolu i utvrdi odgovornost policijskih službenika koji nisu zaštitili novinare na terenu, kao i onih koji su učestvovali u guranju, vrijeđanju i ometanju novinara, te da o rezultatima postupka javnost bude obaviještena.
Da bez odlaganja uspostavi jasne operativne procedure za postupanje policije prema medijskim radnicima na javnim okupljanjima, uključujući obavezu da policija aktivno spriječava napade na novinare i da obezbijedi bezbijedne zone za rad, uz poštovanje uloge novinara u javnom interesu.
Od nadležnih tužilaštava, uključujući Posebno odjeljenje za visokotehnološki kriminal, očekujemo da hitno identifikuju i procesuiraju počinioce prijetnji i onlajn uznemiravanja, posebno u slučajevima prijetnji smrću, poziva na linč i dijeljenja ličnih podataka, te da se obezbijedi efikasno prikupljanje dokaza (snimci, digitalni tragovi, identifikacija naloga i administratora grupa).
Od Vlade Republike Srbije i najviših državnih funkcionera očekujemo da javno i nedvosmisleno osude napade na novinare, bez relativizacije, i da pošalju jasnu poruku da su novinari zaštićeni zakonom i da je napad na njih napad na javni interes.
SafeJournalists mreža poziva i međunarodne institucije, prije svega Evropsku uniju, Savjet Evrope, OEBS/ODIHR i predstavnike međunarodne zajednice u Srbiji da javno i jasno osude napade i prijetnje novinarima, uz zahtijev za brzu i transparentnu istragu i procesuiranje počinilaca.
Očekujemo da insistiraju da se napredak u oblastima vladavine prava i osnovnih prava (uključujući slobodu medija) mjeri konkretnim rezultatima: brojem riješenih slučajeva, pravosnažnim presudama i demonstriranom odgovornošću institucija. Takođe, neophodno je da pojačaju monitoring i zahtijevaju od vlasti u Srbiji da obezbijede okruženje u kojem mediji mogu raditi bez straha, prijetnji i nasilja, posebno tokom protesta i događaja od visokog javnog interesa.
SafeJournalists mreža podsjeća da napadi na novinare, naročito u prisustvu policije i bez reakcije institucija, predstavljaju alarmantan signal urušavanja standarda zaštite osnovnih prava i sloboda. Novinari i novinarke moraju imati mogućnost da bezbjedno izvještavaju sa javnih okupljanja, a institucije su dužne da ih zaštite, a ne da ih ometaju.
SafeJournalists mreža će nastaviti da dokumentuje sve slučajeve napada i pritisaka na novinare i o njima obavještava domaće i međunarodne aktere, uz insistiranje na odgovornosti i okončanju nekažnjivosti.
Priština – Skoplje – Sarajevo – Zagreb – Beograd – Podgorica, 18. februar 2026.
Hrvatsko novinarsko društvo
Udruženje novinara Kosova
Udruženje novinara Makedonije
Udruženje BH novinari
Nezavisno udruženje novinara Srbije
Sindikat medija Crne Gore
Izvor: IJAS
Fotografija: Canva
